Haber Özeti: Kahramanmaraş depreminden 15 saniye farkla kurtulan Çoban ailesi, Kırıkkale'ye göç ederek açtıkları çiğköfte dükkanıyla ekonomik bağımsızlıklarını kazandı. 'Asrın felaketi' sonrası tüm varlıklarını kaybeden kardeşler, sıfırdan kurdukları işletmeyi büyüterek bölge halkının takdirini topladı.
Depremzede kardeşler Kırıkkale'de nasıl bir hayat kurdu?
6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan ve 11 ili etkileyen yıkıcı depremlerin ardından Malatya'dan Kırıkkale'ye göç eden Burhan Çoban ve Erkan Çoban, yaşadıkları büyük travmayı çalışarak aşmaya çalışıyor. Deprem anında zemin katta yakalandıkları 6 katlı binadan sadece 15 saniye içerisinde çıkmayı başaran kardeşler, dışarı adım attıkları anda binalarının yerle bir oluşuna tanıklık etti. Bu sarsıcı tecrübenin ardından yanlarına alabildikleri kısıtlı imkanlarla yeni bir şehre sığınan aile, bugün Kırıkkale'de kendi işlerinin patronu olmayı başardı.
Kardeşler, meslek hayatlarına çiğköfte sektöründe küçük bir dükkan açarak başladı. Kendi özel tariflerini geliştirerek ve tüm enerjilerini işlerine vererek kısa sürede müşteri portföyünü genişleten Çoban ailesi, başlangıçta kurdukları o mütevazı dükkanı bugün çok daha kapsamlı bir işletmeye dönüştürdü. Esnaflık kültüründen gelen aile, deprem bölgesindeki diğer vatandaşlara da umut ışığı olurken, yerel ekonomiye katkı sağlayarak toplumsal entegrasyonun en güçlü örneklerinden birini sergiliyor.
6 Şubat depremlerinden bu yana neler değişti?
Cumhuriyet tarihinin en büyük felaketlerinden biri olarak kayda geçen 6 Şubat depremlerinde yaklaşık 53 binden fazla vatandaş hayatını kaybetmiş, yüz binlerce yapı kullanılamaz hale gelmişti. Felaketin yaşandığı dönemde Türkiye genelinde ilan edilen OHAL ve seferberlik ruhu, depremzedelerin farklı illere yerleşmesiyle yeni bir boyut kazandı. Çoban ailesi gibi binlerce aile, 2023 yılından bu yana Anadolu'nun çeşitli şehirlerinde ticaret hayatına atılarak yaşamlarını idame ettirmeye çalışıyor.
Geçtiğimiz yıllarda deprem bölgesinden ayrılmak zorunda kalan esnaf sayısı on binlerle ifade edilirken, Kırıkkale gibi çevre iller bu nüfusun ekonomik hayata katılımında kritik bir rol üstlendi. Depremden hemen sonraki dönemde devlet yardımları ve sivil toplum destekleriyle ayakta kalan depremzedelerin, bugün kendi işletmelerini kurarak vergi veren, istihdam yaratan bireyler haline gelmesi, bölgedeki rehabilitasyon sürecinin başarısını somut verilerle ortaya koyuyor.
Vatandaşın dayanışması depremzede esnafı nasıl etkiliyor?
Yeni bir şehirde sıfırdan başlamanın zorluklarını yaşayan Erkan Çoban, yerel halkın desteğinin bu süreçteki en önemli motivasyon kaynağı olduğunu belirtiyor. Kırıkkale halkının kendilerini yabancı gibi değil, birer kardeş gibi kucakladığını ifade eden Çoban, toplumsal dayanışmanın ticari başarıdaki payına vurgu yapıyor. Bu durum, sadece bir ekonomik faaliyet değil, aynı zamanda depremin yarattığı psikolojik yıkımın sosyal kabul ile onarılması anlamına geliyor.
Kırıkkale'deki bu başarı hikayesi, diğer depremzedeler için de somut bir model teşkil ediyor. Ailelerin kendi ayakları üzerinde durması, kamu kaynakları üzerindeki yükü azaltırken, şehre yeni bir ticari dinamizm kazandırıyor. Uzmanların sıkça vurguladığı 'yerinde dönüşüm' ve 'ekonomik rehabilitasyon' kavramları, Çoban kardeşlerin dükkanında gerçek bir karşılık bularak, felaketin üçüncü yılında küllerinden doğan bir yaşamı temsil ediyor.
Türkiye'nin deprem hafızasında son 3 yıl
2023 yılında yaşanan depremler sonrası devletin TOKİ aracılığıyla başlattığı konut seferberliği ve esnafa yönelik kredi paketleri, binlerce kişinin iş hayatına dönmesini sağladı. Dönemin yetkilileri tarafından açıklanan destek paketleri, özellikle iş yerini kaybeden zanaatkarların farklı illerde tezgahlarını yeniden kurmasına olanak tanıdı. Burhan Çoban'ın da belirttiği gibi, devletin sahadaki çalışmaları ve halkın desteği, bu zorlu sınavın en büyük dayanak noktası oldu.
Geçmişteki 1999 Marmara Depremi verileriyle kıyaslandığında, 2023 depremleri sonrası gerçekleşen iç göçün ekonomik hayata entegrasyon hızının çok daha yüksek olduğu görülüyor. Dijitalleşen ekonomi ve genişleyen lojistik ağlar, Malatya'daki bir lezzetin Kırıkkale'de hızla markalaşmasına zemin hazırladı. Çoban ailesinin hikayesi, sadece bir hayatta kalma mücadelesi değil, aynı zamanda Türkiye'nin zor zamanlarda sergilediği toplumsal direncin bir simgesi olarak kayıtlara geçiyor.
