Haber Özeti: TBMM Genel Kurulu'nda bu hafta görüşülecek Milli Parklar Kanunu teklifi ile korunan alanlardaki kaçak yapıların derhal yıkılması ve ekolojik dengeyi bozanlara 3 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.
Milli Parklar Kanun Teklifi Neleri Değiştiriyor?
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yeni haftaya doğa koruma alanlarını merkeze alan kritik bir yasal düzenleme ile başlıyor. Milli Parklar Kanunu üzerinde yapılması planlanan değişiklikler, özellikle korunan alanlardaki denetim ve yaptırım mekanizmalarını baştan aşağı yenilemeyi hedefliyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulacak döner sermayeli işletmeler sayesinde parkların bakım ve onarım süreçlerinin daha hızlı finanse edilmesi amaçlanıyor.
Genel Kurul'da ele alınacak taslak metne göre, milli park sınırları içerisinde izinsiz yükselen tüm yapı ve tesislere müsamaha gösterilmeyecek. El konulan bu yapılar için idari süreçlerin tamamlanması beklenmeden yıkım kararı uygulanabilecek. Bu hamle, son yıllarda artan kıyı ve orman işgallerine karşı devletin elini güçlendirmeyi hedeflerken, mevcut sermaye limitlerini beş katına kadar artırma yetkisi Cumhurbaşkanı kararına bırakılıyor.
Doğayı Tahrip Edenlere Hapis Cezası mı Geliyor?
Yasa teklifinin en dikkat çekici maddelerinden birini, ekolojik sisteme zarar verenlere yönelik ağırlaştırılmış yaptırımlar oluşturuyor. Doğal dengenin bozulmasına yol açan eylemlerde bulunan şahıslar için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve 5 bin güne kadar adli para cezası talep ediliyor. Geçmişte bu tür ihlaller genellikle idari para cezalarıyla geçiştirilirken, yeni dönemde hürriyeti bağlayıcı cezaların devreye girmesi caydırıcılığı en üst seviyeye taşımayı amaçlıyor.
Giriş ücretleri ve usulsüz girişler konusunda da denetimler sıkılaşıyor. Milli parklara bilet almadan girdiği tespit edilen vatandaşlar, giriş ücretinin tam 14 katı oranında bir idari para cezası ile karşı karşıya kalacak. Bu düzenleme, 2023 yılında uygulanan düşük montanlı ceza sisteminin yerine geçerek alan yönetiminin gelir kaybını önlemeyi ve ziyaretçi trafiğini kontrol altına almayı hedefliyor.
Meclis Komisyonları Hangi Konuları Görüşecek?
Genel Kurul çalışmalarıyla eş zamanlı olarak komisyonlarda da toplumun farklı kesimlerini ilgilendiren önemli başlıklar masaya yatırılacak. Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu, sivil toplum örgütlerini ve esnaf odalarını dinleyerek internet kafelerin çocuklar üzerindeki etkisini inceleyecek. Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu ise Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nu ağırlayarak sağlık hizmetlerinde eşitlik ve mevcut projeler hakkında bilgi alacak.
Siyasi partilerin grup toplantılarının da gerçekleşeceği bu yoğun takvimde, çevre politikalarının finansal boyutu da tartışılacak. 1983 yılından bu yana yürürlükte olan temel kanun, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası çevre sözleşmeleri ışığında modernize ediliyor. Geçtiğimiz yıl yapılan çevre denetimlerinde kesilen cezaların tahsilat oranları göz önüne alındığında, bu yeni yasal altyapı Türkiye'nin yeşil mirasını koruma noktasında bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Milli Parkların Tarihsel Süreci ve Koruma Kanunu
Türkiye'de milli park kavramı 1950'li yıllarda şekillenmeye başlamış, ilk milli park olan Yozgat Çamlığı 1958 yılında ilan edilmiştir. Zamanla artan turizm baskısı ve kaçak yapılaşma sorunları, 2873 sayılı mevcut kanunun günümüz ihtiyaçlarına yanıt vermekte zorlanmasına neden olmuştu. Uzmanlar, özellikle iklim krizi ve biyoçeşitlilik kaybının yaşandığı bu dönemde, ekosisteme verilen zararın hapis cezasıyla karşılık bulmasının anayasal bir koruma ödevi olduğunu vurguluyor.
Doğa koruma alanlarının yönetimi konusunda geçmişteki yetki karmaşasının, kurulacak yeni döner sermaye işletmeleriyle aşılması bekleniyor. Çevre ve şehircilik uzmanları, milli park statüsündeki alanların ticari kaygılardan ziyade koruma-kullanma dengesi gözetilerek yönetilmesinin uzun vadede sürdürülebilir turizm gelirlerini de artıracağını belirtiyor. TBMM'deki bu görüşmeler, Türkiye'nin doğal varlıklarının gelecekteki korunma standartlarını belirleyecek.
