Haber Özeti: İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 1 ve 5 kuruşluk madeni paraların basımının durdurulduğu iddialarını yalanlayarak, stoklarda yeterli ürün olduğunu ve paraların hala tedavülde bulunduğunu açıkladı.
1 VE 5 KURUŞ BASIMI TAMAMEN DURDU MU?
Ekonomi çevrelerinde ve dijital platformlarda geniş yankı uyandıran 1 kuruş ve 5 kuruş basımının sonlandırıldığı iddiaları, İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) tarafından kesin bir dille yalanlandı. Yapılan resmi bilgilendirmede, Merkez Bankası stoklarında halihazırda yeterli miktarda basılmış madeni para bulunduğu, bu sebeple yeni bir basım işlemine ihtiyaç duyulmadığı belirtildi.
Piyasadaki arz-talep dengesine göre hareket eden Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, ilave bir talep gelmesi durumunda üretimin kesintisiz devam edeceğini bildirdi. Sosyal medyadaki manipülatif içeriklerin aksine, bu paraların kullanım gücü devam ediyor ve yasal olarak tedavülden kaldırılmalarına yönelik herhangi bir idari karar bulunmuyor.
MADENİ PARALAR TEDAVÜLDEN Mİ KALKIYOR?
Vatandaşların günlük alışverişlerinde nadiren karşılaştığı küçük birimlerin akıbeti, geçmişteki benzer dezenformasyon süreçlerini akıllara getirdi. 2023 yılının son çeyreğinde de benzer tartışmalar yaşanmış, ancak yetkililer paraların nominal değerinden ziyade emtia değerine odaklanılmaması gerektiğini vurgulamıştı. 1 ve 5 kuruşluk birimlerin basımının durması, teknik bir zorunluluktan değil, dolaşımdaki mevcut miktarın talebi karşılamasından kaynaklanıyor.
Geçmiş verilere bakıldığında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre piyasada milyarlarca adet bozuk para dolaşımda bulunuyor. 2024 yılında madeni paraların ağırlıklarının ve alaşımlarının değiştirilerek maliyet optimizasyonu yapılması, bu birimlerin ekonomide kalmaya devam edeceğinin en büyük kanıtı olarak görülmüştü. Şu anki süreç, tamamen operasyonel stok yönetimiyle ilgili bir tasarruf adımını temsil ediyor.
BOZUK PARA TARTIŞMALARI VATANDAŞI NASIL ETKİLER?
Tüketicilerin perakende alışverişlerinde, özellikle küsuratlı ödemelerde karşılaştığı 1 ve 5 kuruşluk paralar, yasal ödeme aracı olma özelliğini koruyor. İşletmelerin bu paraları kabul etmeme gibi bir hakkı bulunmadığı gibi, piyasada bulunabilirliği konusunda da stok fazlası olduğu teyit edildi. Bu durum, fiyat etiketlerindeki hassas dengenin korunması açısından büyük önem taşıyor.
Uzmanlar, madeni para basım hızı ile enflasyonist beklentiler arasında kurulan bağın her zaman doğru sonuç vermediğini hatırlatıyor. Özellikle dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaşması, nakit paraya olan fiziksel talebi doğal bir süreçte azaltsa da, 1 ve 5 kuruş gibi birimler hala resmi hesaplamalarda ve fiziki nakit döngüsünde yerini korumaya devam edecek.
DARPHANE VE MADENİ PARA ÜRETİM SÜRECİ
Türkiye'de madeni para basma yetkisi münhasıran Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'ndedir. Geçmişten bugüne Darphane, ekonominin ihtiyacı olan madeni paraları piyasa dinamiklerine göre belirler ve arz eder. Tarihsel süreçte, 2005 yılındaki paradan altı sıfır atılması operasyonuyla hayatımıza giren 'Yeni Kuruş'lar, 2009 yılında 'Kuruş' olarak kalıcı hale gelmişti.
DMM tarafından yapılan son uyarıda, kamuoyunun kasıtlı olarak dolaşıma sokulan ve piyasalarda güvensizlik ortamı yaratmayı hedefleyen manipülatif içeriklere itibar etmemesi gerektiği önemle vurgulandı. 15 Şubat 2026 itibarıyla yapılan bu açıklama, bozuk para krizine dair beklentileri sonlandırmış oldu.
