Haber Özeti: Borsa İstanbul, 16-20 Şubat haftasında volatilite artışı saptanan ARSAN, CEMZY, GUNDG, SEGYO, NIBAS, SMART, IHAAS, AKFIS ve FRIGO hisselerine bir ay sürecek kredili işlem yasağı ve brüt takas gibi tedbirler getirdi.
VBTS Kapsamında Hangi Hisselere Kredili İşlem Yasağı Geldi?
Borsa İstanbul'da işlem gören ve fiyat hareketlerindeki aşırı dalgalanmalarla dikkat çeken 9 şirket payı için Sermaye Piyasası Kurulu tebliğleri uyarınca sert tedbirler devreye alındı. 16-20 Şubat haftası boyunca yapılan değerlendirmeler sonucunda Arsan Tekstil (ARSAN), Cem Zeytin (CEMZY), Gündoğdu Gıda (GUNDG), Şeker GYO (SEGYO), Niğbaş Niğde Beton (NIBAS), Smartiks Yazılım (SMART), Akfen İnşaat (AKFIS) ve Frigo-Pak Gıda (FRIGO) hisselerinde bir ay boyunca açığa satış ve kredili işlemler yapılamayacak.
Piyasa dinamiklerini korumak amacıyla uygulanan bu kısıtlamalar, yatırımcıların öz kaynakları dışında borçlanarak bu hisselerde pozisyon almasını engellemeyi hedefliyor. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde benzer volatilite artışları nedeniyle tedbir uygulanan hisse sayısı daha düşük seyretmişti. Uzmanlar, halka arzların ve piyasaya yeni giren yatırımcı sayısının artmasıyla birlikte Borsa İstanbul yönetiminin denetim mekanizmalarını daha sık çalıştırdığına dikkat çekiyor.
İhlas Haber Ajansı (IHAAS) İçin Brüt Takas Kararı Ne Anlama Geliyor?
Haftalık tedbir listesinde en dikkat çeken şirketlerden biri olan İhlas Haber Ajansı (IHAAS) için sadece kredili işlem yasağı değil, aynı zamanda brüt takas uygulaması da başlatıldı. 20 Şubat'tan itibaren geçerli olan ve 19 Mart 2026 seans sonuna kadar sürecek olan bu karar, yatırımcıların aldıkları hisseyi aynı gün içerisinde satamayacakları ve alım işlemlerinin sadece nakit varlıklarla yapılabileceği anlamına geliyor.
Brüt takas uygulaması, genellikle fiyat hareketlerinin spekülatif bir zemine kaymasını önlemek adına VBTS'nin ikinci aşaması olarak devreye alınıyor. Önceki yıllarda brüt takasa alınan hisselerin işlem hacminde ciddi daralmalar yaşandığı görülmüştü. Bu durum, özellikle gün içi al-sat yapan traderlar için hareket alanını kısıtlarken, orta ve uzun vadeli yatırımcılar için piyasa güvenliğinin sağlanması açısından kritik bir öneme sahip bulunuyor.
Borsa Tedbirleri Yatırımcıyı ve Piyasayı Nasıl Etkiler?
Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi tarafından getirilen bu yasaklar, küçük yatırımcıyı koruma amacı taşısa da kısa vadeli portföy yönetimlerini zorlaştırabiliyor. Kredili işlem yasağı geldiğinde, elinde nakit olmayan ancak mevcut portföyünü teminat göstererek alım yapmak isteyen vatandaşlar bu hisselerde işlem yapamıyor. Bu da ilgili hisselerin likiditesini azaltarak daha dengeli bir fiyat oluşumuna zemin hazırlıyor.
Piyasa uzmanları ve eski SPK yetkilileri, bu tür tedbirlerin piyasadaki 'köpük' olarak tabir edilen aşırı fiyatlanmaları engellediğini her fırsatta dile getiriyor. Yatırımcıların mart ayının ortasına kadar sürecek bu yasak döneminde, özellikle takas yükümlülüklerini yerine getirme konusunda daha dikkatli olmaları gerekiyor. Zira brüt takas uygulaması, takas işlemlerinin netleştirilmesini engelleyerek her işlemin kendi içinde nakit karşılığının bulunmasını zorunlu kılıyor.
VBTS ve Tedbir Sisteminin Tarihsel Gelişimi Nedir?
Borsa İstanbul'da 2017 yılından bu yana etkin bir şekilde kullanılan Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS), piyasada şeffaflığı ve istikrarı sağlamak için geliştirilmiş bir otomatik müdahale mekanizmasıdır. Geçmişte manuel olarak yapılan müdahaleler, bu sistemle birlikte belirli algoritmalara ve yüzdelik değişim kriterlerine bağlanarak daha objektif bir yapıya kavuşturulmuştur.
Sistemin temel amacı, hisse senedi piyasasında meydana gelebilecek haksız kazançların önüne geçmek ve ani fiyat dalgalanmalarının sistemik bir riske dönüşmesini engellemektir. Eski borsa yöneticilerinin açıklamalarına göre, VBTS sayesinde piyasadaki manipülatif girişimlerin hızı büyük ölçüde kesilmiş ve yatırımcıların rasyonel karar verme süreleri artırılmıştır.
