Haber Özeti: Borsa İstanbul, Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) çerçevesinde 36 farklı hisse senedinde açığa satıştan tek fiyat yöntemine kadar çeşitli kısıtlamalar uyguluyor. Bu hafta 11 hissenin üzerindeki yasakların kalkması beklenirken, piyasa disiplinini sağlamak adına denetimler sıkılaştırıldı.
BORSA İSTANBUL HANGİ HİSSELERİ TEDBİR KAPSAMINA ALDI?
Borsa İstanbul yönetimi, yatırımcıların ani fiyat dalgalanmalarından zarar görmesini engellemek amacıyla Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamında kısıtlayıcı kararlar almaya devam ediyor. Mevcut durumda 36 farklı hisse senedi üzerinde uygulanan bu tedbirler, kağıtların risk derecesine göre brüt takas, emir paketi ve tek fiyat gibi farklı kademelerde uygulanıyor. Özellikle VKFYO, MEPET, GRNYO ve SKYLP gibi hisseler en ağır kısıtlama seviyelerinden biri olan çoklu tedbirlerle işlem görüyor.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tebliğleri doğrultusunda yürütülen bu işlemler, hisse senetlerinde gözlemlenen olağandışı fiyat ve miktar hareketlerini kontrol altına almayı hedefliyor. Yatırımcıların kredili işlem yapmasını zorlaştıran ve spekülatif hareketlerin önünü kesen bu mekanizma, borsanın şeffaf ve güvenilir bir zemin üzerinde kalmasına yardımcı oluyor. Şubat ayı sonuna kadar sürecek olan bu kısıtlamalar, ilgili şirketlerin piyasa derinliğine ve işlem hacmine doğrudan etki ediyor.
BORSA TEDBİRLERİ YATIRIMCIYI NASIL ETKİLEYECEK?
Tedbir kapsamına alınan hisse senetlerinde işlem yapan küçük yatırımcılar için nakit zorunluluğu ve takas süreçleri en önemli değişkenler haline geliyor. Özellikle brüt takas uygulaması devreye girdiğinde, yatırımcılar aldıkları hisseyi aynı gün içerisinde satamıyor; bu da piyasadaki likiditeyi düşürerek hızlı kaçışların veya yapay yükselişlerin önüne geçiyor. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde benzer volatilite artışları yaşandığında, tedbirlerin piyasa geneline yayılmasıyla spekülatif atakların %40 oranında azaldığı gözlemlenmişti.
Vatandaşlar için bu durum, özellikle sosyal medya üzerinden pazarlanan hisselere karşı bir koruma kalkanı anlamı taşıyor. Uzmanlar, tedbir listesindeki artışın piyasadaki "sıcak para" hareketliliğinin bir yansıması olduğunu vurguluyor. Yatırımcıların, üzerinde kısıtlama olan hisselerde emir verirken tek fiyat veya emir toplama gibi yöntemlerin getirdiği zaman kısıtlamalarını dikkate almaları, ani portföy kayıplarını önlemek adına kritik önem taşıyor.
TEDBİRİ BİTECEK HİSSELER NE ZAMAN AÇILIYOR?
Borsa İstanbul'un takvimine göre bu hafta içerisinde 11 hisse senedi üzerindeki kısıtlamaların süresi doluyor. AHSGY, ADEL, BORLS ve BSOKE gibi yoğun işlem gören kağıtların 18 Şubat itibarıyla normal işlem statüsüne dönmesi bekleniyor. Yasakların kalkmasıyla birlikte bu hisselerde işlem hacminin tekrar artması ve kredili işlemlerin önünün açılması öngörülüyor. Ancak unutulmamalıdır ki; eğer hisse senetleri serbest kaldıkları dönemde tekrar aşırı oynaklık gösterirse, SPK tarafından daha ağır yaptırımlar uygulanabiliyor.
Geçmiş veriler, tedbir süresi sona eren hisselerin ilk işlem günlerinde yüksek hacimli hareketler sergilediğini ancak bu durumun kalıcı trendlere dönüşmesi için temel verilerin de destekleyici olması gerektiğini gösteriyor. Yatırımcıların bu geçiş dönemlerinde fiyat istikrarını yakından takip etmeleri öneriliyor. Özellikle KLRHO ve RUBNS gibi yeni kısıtlamaya giren hisseler ise Mart ayının ortasına kadar denetim altında kalmaya devam edecek.
VBTS SİSTEMİ NEDİR VE NEDEN UYGULANIR?
Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi, ilk olarak 2017 yılında devreye alınan ve piyasa bozucu eylemleri engellemek için tasarlanmış otomatik bir kontrol mekanizmasıdır. Borsa İstanbul ve SPK yetkilileri, yaptıkları açıklamalarda bu sistemin bir cezalandırma yöntemi olmadığını, aksine piyasa sağlığını korumak için kullanılan bir "emniyet kemeri" olduğunu sık sık hatırlatıyor. Sistem, hissenin geçmiş performansından bağımsız olarak sadece anlık fiyat oynaklığına odaklanarak çalışıyor.
| Hisse Kodu | Başlangıç Tarihi | Bitiş Tarihi | Uygulanan Tedbir |
|---|---|---|---|
| AHSGY | 19 Ocak | 18 Şubat | Açığa Satış Yasağı |
| VKFYO | 22 Ocak | 20 Şubat | Tek Fiyat Uygulaması |
| TDGYO | 4 Şubat | 3 Mart | Emir Paketi |
| ATLAS | 12 Şubat | 11 Mart | Çoklu Tedbir |
