Haber Özeti: Borsa İstanbul, 9-13 Şubat haftasında 8 hisse senedinde aşırı oynaklığı engellemek amacıyla kredili işlem yasağından tek fiyat yöntemine kadar değişen bir dizi tedbir kararı aldı. Bu kısıtlamalar Mart ayının ortasına kadar geçerli olacak.
BORSA İSTANBUL HANGİ HİSSELERDE TEDBİR UYGULAYACAK?
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tebliğleri doğrultusunda devreye alınan Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS), Şubat ayının ikinci haftasında 8 farklı şirketin hisselerine müdahale etti. Borsa İstanbul tarafından yapılan açıklamalara göre; ZGYO, SANEL, ZERGY, ATLAS, KLRHO, RUBNS, BLCYT ve GEREL payları, piyasadaki aşırı fiyat hareketlerini dizginlemek amacıyla mercek altına alındı. Bu hisselerdeki kısıtlamalar, ilan edildikleri tarihten itibaren yaklaşık bir ay boyunca yürürlükte kalacak.
Yatırımcıların en çok dikkat etmesi gereken noktalardan biri, her hissenin farklı seviyelerde tedbirle karşı karşıya kalmasıdır. Örneğin, Kiler Holding (KLRHO) ve Gersan Elektrik (GEREL) gibi hisseler sadece kredili işlem ve açığa satış yasağı ile sınırlandırılırken; Atlas Menkul Kıymetler (ATLAS) gibi kağıtlarda en sert önlemlerden biri olan tek fiyat işlem yöntemi uygulanacak. Bu durum, piyasa yapıcıların ve bireysel yatırımcıların ilgili hisselerdeki likidite beklentilerini doğrudan etkiliyor.
VBTS TEDBİRLERİ YATIRIMCIYI NASIL ETKİLER?
Borsada uygulanan bu tedbirler, özellikle küçük yatırımcıyı spekülatif fiyat hareketlerinden korumayı amaçlasa da portföy yönetiminde bazı zorlukları beraberinde getiriyor. Kredili işlem yasağı geldiğinde, yatırımcılar öz kaynakları dışında borçlanarak bu hisselerde pozisyon alamıyor. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde de benzer volatilite artışları yaşanmış ve sistemdeki otomatik devre kesiciler ile VBTS mekanizması yatırımcı güvenini korumada kritik rol oynamıştı.
Brüt takas uygulamasına geçilen hisselerde ise alınan kağıdın aynı gün içerisinde satılması mümkün olmuyor. Bu durum, günlük al-sat yaparak kazanç sağlamaya çalışan (day trader) kitle için işlem hacminin daralması anlamına geliyor. Uzmanlar, bu tür tedbirlerin uygulandığı dönemlerde hisse fiyatlarında suni yükselişlerin yerini daha dengeli bir seyire bıraktığını sıkça dile getiriyor. 15 Şubat itibarıyla güncellenen listeyle birlikte, yatırımcıların takas sürelerine ve emir paketlerine ekstra dikkat etmesi gerekiyor.
EMİR PAKETİ VE TEK FİYAT UYGULAMASI NEDİR?
Tedbirler arasında en kapsamlı olanlardan emir paketi; piyasa emri girişinin kısıtlanması, emir iptalinin yasaklanması ve veri yayınının sınırlandırılması gibi aşamaları kapsıyor. San-El Mühendislik (SANEL) hisselerinde Mart ayına kadar sürecek olan bu uygulama, ani fiyat sıçramalarını teknik olarak engelliyor. Yatırımcıların bu süreçte "limitli emir" kullanmaya yönlendirilmesi, piyasadaki derinliğin daha şeffaf izlenmesini sağlıyor.
Konuyla ilgili daha önceki değerlendirmelerinde yetkililer, VBTS kararlarının şirketlerin mali yapısıyla ya da temel verileriyle bir ilgisi olmadığını, tamamen fiyat hareketlerindeki teknik anomaliye dayandığını vurgulamıştı. 11 Mart'a kadar sürecek olan bu kısıtlamalar, hisselerin normal piyasa koşullarına dönmesi durumunda ek bir karar alınmadığı sürece sona erecek.
BORSA İSTANBUL TEDBİR SİSTEMİNİN TARİHSEL SÜRECİ
Borsa İstanbul'da Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi, modern piyasa kuralları gereği yatırımcıyı korumak adına 2017 yılından bu yana aktif olarak kullanılıyor. Sistemin temel amacı, bir pay senedinde meydana gelen olağan dışı fiyat ve miktar hareketlerini tespit ederek kademeli olarak piyasayı soğutmaktır. İlk aşamada açığa satış ve kredili işlem yasağı uygulanırken, oynaklık devam ederse brüt takas ve son noktada tek fiyat işlem yöntemi devreye giriyor.
Uzman görüşlerine göre, bu mekanizma piyasadaki adaleti sağlamak için bir emniyet supabı görevi görüyor. Özellikle halka arzların yoğun olduğu veya endekste yön arayışının sürdüğü dönemlerde, bu tür bireysel bazlı tedbirlerin sayısı artış gösteriyor. Yatırımcıların mağduriyet yaşamaması için Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden yapılan bu duyuruları anlık takip etmeleri stratejik önem taşıyor.
