Haber Özeti: Edirne'nin Uzunköprü ilçesinde bir büfe işletmecisi, dükkan camına içki fiyatlarını yazdığı kağıtları astığı gerekçesiyle cezai işlemle karşı karşıya kaldı. 4250 sayılı kanuna muhalefet suçundan tutulan tutanak, işlem yapılmak üzere Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığına gönderildi.
Alkol Fiyatlarını Vitrine Asmak Neden Yasak?
Türkiye'de 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu uyarınca, alkollü içkilerin her ne suretle olursa olsun reklamının ve tanıtımının yapılması kesinlikle yasaklanmış durumda. Uzunköprü İlçe Emniyet Müdürlüğü ekipleri, CİMER üzerinden gelen bir ihbarı değerlendirerek Muradiye Mahallesi Anabacı Caddesi üzerinde faaliyet gösteren S.M. isimli işletmecinin dükkanında inceleme başlattı. Yapılan denetimde, camlarda fiyat listelerinin asılı olduğu tespit edilerek bu materyaller derhal kaldırtıldı.
Söz konusu yasak sadece televizyon veya billboard reklamlarını değil, işletmelerin dışarıdan görülebilecek her türlü fiyat listesi, logo veya tabela görsellerini de kapsıyor. Geçmiş yıllarda da benzer şekilde, sosyal medya üzerinden paylaşılan fiyat listeleri veya dükkan önündeki kara tahtalara yazılan içki isimleri nedeniyle birçok esnafa ağır idari para cezaları uygulanmıştı. Bu durum, alkol satışı yapan esnafın ilan ve reklam sınırlarını çok dikkatli çizmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Alkol Satışında Reklam Yasağı Cezası Ne Kadar?
Alkol ürünlerinin fiyatlarını teşhir etmek veya reklamını yapmak, güncel yönetmeliklere göre oldukça yüksek idari para cezalarını beraberinde getiriyor. 2023 yılında bu tür ihlaller için alt sınır yüz binlerce lira seviyesindeyken, 2026 yılı itibarıyla enflasyon ve yeniden değerleme oranlarıyla birlikte bu cezalar küçük bir işletmenin mali dengesini sarsacak boyutlara ulaştı. Kanun, bu yasağın amacını alkol tüketimini özendirmemek ve toplum sağlığını korumak olarak tanımlıyor.
Emniyet birimleri tarafından tanzim edilen tutanaklar, doğrudan Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığına iletiliyor. Burada yapılan inceleme sonucunda, ihlalin türüne göre işletmeye tebliğ edilecek ceza miktarı kesinleşiyor. Esnafın bu süreçte savunma hakkı bulunsa da, somut görsel kanıtlar (vitrindeki yazılar gibi) genellikle cezanın onaylanmasıyla sonuçlanıyor.
Vatandaş ve Esnaf Bu Denetimlerden Nasıl Etkileniyor?
Bu denetimler, özellikle yerel esnafın mevzuat konusundaki bilgi eksikliğini ve dijital ihbar sistemlerinin (CİMER) etkinliğini gösteriyor. Tüketiciler açısından bakıldığında, mağaza dışından fiyat bilgisine erişim engellenirken; esnaf açısından ise farkında olmadan yapılan basit bir eylem, büyük bir finansal yüke dönüşebiliyor. Uzmanlar, alkol satışı yapan ruhsatlı işletmelerin sadece dükkan içinde, dışarıdan görünmeyecek şekilde fiyat listesi bulundurabileceği konusunda uyarılarını yineliyor.
Geçmişteki benzer vakalarda, Türkiye Tekel Bayileri Platformu yetkilileri, yasakların çok katı yorumlandığını ve esnafın sadece bilgilendirme amaçlı yaptığı eylemlerin bile reklam kapsamında değerlendirilerek cezalandırıldığını dile getirmişti. Ancak hukukçular, kanun metninin "her ne suretle olursa olsun tanıtım yapılamaz" ibaresinin oldukça net olduğunun altını çiziyor. Bu olay, Edirne genelinde alkol satışı yapan diğer bayiler için de bir emsal teşkil etmiş durumda.
4250 Sayılı Kanun ve Alkol Düzenlemelerinin Tarihçesi
Türkiye'de alkol satış ve sunumuna dair en köklü değişiklikler 2013 yılında yapılan düzenlemelerle hayata geçirilmişti. Bu tarihten itibaren saat 22:00'den sonra alkol satışı yasaklanmış ve her türlü reklam faaliyeti durdurulmuştu. Dönemin yetkilileri tarafından yapılan açıklamalarda, gençlerin alkol bağımlılığından korunması temel hedef olarak gösterilmişti. Kaynak: Yiğit AKSÜT
