Haber Özeti: Çin'in Quanzhou kentinde 2 bin yuanlık alacağı ödenmeyen bir fabrika işçisi, tesisin deposunu ateşe vererek 4 milyar yuanlık (yaklaşık 550 milyon dolar) zarara neden oldu. Olay sonrası gözaltına alınan işçi hakkında kundaklama ve ağır kamu zararı suçlamasıyla soruşturma başlatıldı.
Çin'deki Fabrika Yangını Neden Çıktı ve Maddi Zarar Ne Kadar?
Çin'in sanayi bölgelerinden Fujian eyaletine bağlı Quanzhou kentinde, iş dünyasını sarsan bir kundaklama vakası yaşandı. Fabrikada çalışan bir işçinin, beş günlük emeğinin karşılığı olan toplam 2000 yuan (yaklaşık 275 dolar) tutarındaki ücretinin ödenmemesi üzerine sinir krizi geçirdiği bildirildi. Yeni yıl tatili öncesinde parasız kalan ve kalacak yeri olmadığı için bir köprü altında gecelemek zorunda kalan işçi, çaresizliğin verdiği öfkeyle fabrikanın depo bölümünde yangın çıkardı.
Hui'an ilçesinde yükselen alevler, şiddetli rüzgarın da etkisiyle kısa sürede tüm tesisi sardı. İtfaiye ekiplerinin yoğun müdahalesine rağmen kontrol altına alınmakta güçlük çekilen yangın, üretim bandını ve stokları tamamen kullanılamaz hale getirdi. İlk teknik incelemelere göre tesiste meydana gelen toplam maddi hasarın 4 milyar yuan seviyesine ulaştığı açıklandı. Bu rakam, ödenmeyen işçi ücretinin tam 2 milyon katına tekabül ediyor.
İşçi Alacakları ve Çalışma Koşulları Çin Ekonomisini Nasıl Etkiliyor?
Yaşanan bu trajik olay, Çin genelinde özellikle göçmen işçilerin çalışma koşullarını ve ücret güvencelerini yeniden tartışmaya açtı. Geçmiş yıllarda benzer şekilde ödenmeyen maaşlar nedeniyle ufak çaplı protestolar görülse de, bu seviyede bir ekonomik yıkımla sonuçlanan bireysel eylem kayıtlara nadir geçen vakalardan biri oldu. 2025 yılı verilerine göre sanayi bölgelerindeki iş uyuşmazlıklarının büyük bir kısmı yeni yıl (Spring Festival) öncesi ödemelerin gecikmesinden kaynaklanıyor.
Çin'deki benzer vakalar incelendiğinde, işçilerin yasal yollar yerine fevri eylemlere yönelmesinin temelinde barınma ve temel ihtiyaçlara erişim sancısı yatıyor. Söz konusu işçinin evsiz kalıp köprü altında yatması, toplumsal refah ve iş hukuku denetimlerinin yetersizliğini de gözler önüne seriyor. Yetkililer, Hui'an bölgesindeki diğer fabrikalarda benzer gerginliklerin yaşanmaması için denetimlerin sıkılaştırılacağını belirtiyor.
Kundaklama Suçuyla Gözaltına Alınan İşçiyi Hangi Cezalar Bekliyor?
Olayın hemen ardından emniyet güçleri tarafından kıskıvrak yakalanan şüpheli işçi, kundaklama ve mülke ağır zarar verme suçlarından hakim karşısına çıkarılacak. Çin ceza hukukuna göre, bu denli büyük ölçekli bir ekonomik zarara ve kamu güvenliğini tehdit eden yangınlara sebebiyet vermenin cezası müebbet hapse kadar uzanabiliyor. Hukukçular, işçinin alacağını alamamış olmasının bir hafifletici sebep olarak sunulup sunulmayacağını tartışırken, kamu malına verilen zararın büyüklüğü davanın seyrini zorlaştırıyor.
Vatandaşlar ve sosyal medya kullanıcıları, 2 bin yuan gibi küçük bir meblağın ödenmemesinin nasıl 4 milyar yuanlık bir milli servet kaybına dönüştüğünü sorguluyor. Ekonomistler, işletmelerin küçük işçi borçlarını ihmal etmesinin operasyonel risk yönetiminde ne kadar büyük bir zafiyet yarattığını vurguluyor. Fabrika yönetiminin sigorta kapsamındaki tazminat süreci ise hasar tespit çalışmalarının tamamlanmasının ardından başlayacak.
Çin'de İşçi Hakları ve Fabrika Güvenliği Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Çin hükümeti, son on yılda işçi haklarını korumaya yönelik birçok reform paketi açıklasa da, taşeron sistemindeki denetimsizlikler bu tür vakaların önünü kesemiyor. Uzmanlar, özellikle Fujian gibi üretim merkezlerinde işçi ve işveren arasındaki arabuluculuk mekanizmalarının yetersiz olduğunu ifade ediyor. 2024 yılında yayımlanan bir rapora göre, ödenmeyen maaşlar nedeniyle çıkan anlaşmazlıklar bir önceki yıla oranla %12 artış gösterdi.
Geçmişte Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından da eleştirilen bu sistem, işçilerin yasal hak arama süreçlerinin çok yavaş işlemesi nedeniyle kaosa zemin hazırlıyor. Bölgedeki sendika temsilcileri, işverenlerin finansal zorluklarını işçilere yansıtmasının bedelinin, bu olayda olduğu gibi çok daha ağır olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Olayla ilgili soruşturma derinleşirken, fabrikanın üretim faaliyetlerine süresiz ara verildiği duyuruldu.
