Haber Özeti: İstanbul Havalimanı'nda gerçekleştirilen gümrük denetimlerinde, yurt dışından kaçak yollarla getirilen 13 kilogram mersin balığı havyarı ele geçirilirken, olayla bağlantılı iki kişiye 94 bin 794 lira idari para cezası uygulandı.
İstanbul Havalimanı havyar operasyonu nasıl gerçekleşti?
Gümrük Muhafaza ekiplerinin 12 Şubat tarihinde gerçekleştirdiği titiz çalışmalar, İstanbul Havalimanı terminalinde risk analizi ve teknik takip süreçleriyle başladı. İran üzerinden gelen iki yolcunun hareketlerinden şüphelenen ekipler, bagajların x-ray cihazı taramasından geçirilmesi talimatını verdi. Yapılan detaylı incelemelerde, valizlerin içerisine gizlenmiş, ticari değeri oldukça yüksek olan toplam 13 kilogram ağırlığında mersin balığı havyarı tespit edildi.
Ele geçirilen ürünler, tür tayini ve biyolojik inceleme yapılması amacıyla İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonundaki uzman ekiplere teslim edildi. Yapılan ilk incelemelerde, söz konusu ürünlerin uluslararası ticaret kurallarına aykırı şekilde, beyan edilmeden ülkeye sokulmaya çalışıldığı raporlandı. Bu operasyon, son dönemde artan lüks gıda kaçakçılığına karşı havalimanındaki denetimlerin ne kadar sıkılaştığını bir kez daha ortaya koydu.
Kaçak havyar taşıyanlara ne kadar ceza kesildi?
Yasa dışı yollarla havyar ticareti yapmaya çalışan iki şahsa, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu uyarınca toplamda 94 bin 794 lira tutarında rekor bir idari para cezası kesildi. Geçtiğimiz yıl benzer operasyonlarda uygulanan ceza miktarlarının bu yılki yeniden değerleme oranlarıyla birlikte ciddi oranda artması, caydırıcılığı artırma yönündeki kararlılığı gösteriyor. 2025 yılı verilerine göre su ürünleri kaçakçılığına yönelik cezalar yaklaşık %40 oranında artış göstermiş durumda.
Sadece para cezasıyla yetinilmeyen süreçte, piyasa değeri milyonları bulan 13 kilogramlık siyah havyara el konularak mülkiyeti kamuya geçirildi. Yetkililer, bu tür kaçakçılık faaliyetlerinin sadece ekonomik bir kayıp olmadığını, aynı zamanda ekolojik dengenin korunması adına tavizsiz bir mücadele yürütüldüğünü belirtiyor. Vatandaşların bu tür yüksek değerli ürünleri yurt dışından getirirken yasal sınırları ve belge zorunluluklarını mutlaka kontrol etmesi gerekiyor.
CITES Sözleşmesi nedir ve neden önemli?
Ele geçirilen mersin balığı havyarı, dünya genelinde nesli tehlike altında olan yabani hayvan ve bitki türlerinin ticaretini düzenleyen CITES Sözleşmesi kapsamında sıkı bir koruma altındadır. Bu sözleşme, türlerin doğal ortamlarında yok olmasını engellemek amacıyla uluslararası bir denetim mekanizması sunar. Belgesi bulunmayan her türlü gönderi, dünya genelinde kaçakçılık suçu olarak kabul edilmektedir.
Mersin balığı, havyarının aşırı değerli olması nedeniyle 20. yüzyılın başından itibaren yoğun bir av baskısına maruz kalmıştır. Geçmişte Türkiye kıyılarında ve Karadeniz havzasında bolca bulunan bu türün popülasyonu, son 30 yılda kritik seviyelere düşmüştür. Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, bu türün korunması için her yıl milyonlarca yavru balığı sularla buluştururken, yasa dışı ticaretin bu emeği baltalamasına izin verilmeyeceğini her fırsatta dile getiriyor.
Mersin balığı havyarının ekonomik değeri ne kadar?
Dünya mutfağının en pahalı içeriklerinden biri olan siyah havyar, mersin balığının yumurtalarından elde edilmektedir. Özellikle Beluga türünden elde edilen havyarın kilogram fiyatı uluslararası piyasalarda 5 bin Euro ile 10 bin Euro arasında değişebilmektedir. Bu yüksek getiri, kaçakçıların risk alarak yasa dışı yollara başvurmasındaki en büyük motivasyon kaynağı olarak görülüyor.
Kaçakçılık faaliyetleri hem devletin vergi kaybına uğramasına neden olmakta hem de gıda güvenliği açısından büyük riskler barındırmaktadır. Uzmanlar, soğuk zincir kurallarına uyulmadan bavul ticareti yöntemiyle taşınan bu ürünlerin tüketici sağlığını ciddi şekilde tehdit edebileceği konusunda uyarıyor. Denetimlerin teknolojik imkanlarla artırılması, bu tarz organize girişimlerin engellenmesinde hayati rol oynuyor.
