Haber Özeti: Lübnan hükümeti ile IMF arasında 4 gün süren yoğun temaslar sonucunda borçlanma programı şartlarında uzlaşı sağlandı; nihai anlaşma görüşmelerinin Nisan sonu veya Mayıs başında başlaması bekleniyor.
Lübnan IMF Anlaşması Ne Zaman İmzalanacak?
Lübnan Maliye Bakanı Yasin Cabir, Ernesto Ramirez başkanlığındaki IMF heyetiyle gerçekleştirilen dört günlük teknik görüşmelerin ardından umut verici açıklamalarda bulundu. Bakan Cabir, tüm ekonomik alanları kapsayan müzakerelerde somut ilerlemeler kaydedildiğini ve Nisan sonu ile Mayıs başı arasındaki dönemin nihai kararlar için kritik bir eşik olacağını vurguladı. Bu süreç, Lübnan'ın uluslararası finans sistemine yeniden entegre olması yolunda atılan en ciddi adım olarak görülüyor.
Görüşmelerin odak noktasında, Lübnan ekonomisini ayağa kaldıracak beş yıllık kalkınma planı yer alıyor. Bakanlık uzmanları tarafından hazırlanan bu orta vadeli programın, kısa süre içinde Bakanlar Kurulu onayına sunulacağı belirtildi. Hükümet, bu planla birlikte sadece borç yükünü hafifletmeyi değil, aynı zamanda kamu maliyesindeki boşluğu kapatacak yapısal reformları da hayata geçirmeyi hedefliyor.
Lübnan Ekonomik Krizi Ne Kadar Derin?
Lübnan ekonomisi, 2019 yılında finans sektörünün çökmesiyle birlikte tarihinin en ağır sınavlarından birini vermeye başladı. Dünya Bankası verilerine göre, Lübnan'ın yaşadığı bu kriz 19. yüzyılın ortalarından bu yana dünya genelinde görülen en şiddetli ilk üç ekonomik daralmadan biri olarak kaydedildi. 2019 yılında 1 ABD Doları yaklaşık 1.500 Lübnan Lirası seviyesindeyken, günümüzde karaborsa ve resmi kurlar arasındaki devasa fark halkın alım gücünü tamamen eritmiş durumda.
Ülke son yedi yılda sadece ekonomik değil, Beyrut Limanı patlaması, pandemi ve bitmek bilmeyen siyasi belirsizliklerle de sarsıldı. 2020 yılındaki patlama sonrası oluşan 15 milyar dolarlık maddi hasar, zaten kırılgan olan hazineyi daha da zor duruma soktu. Bakan Cabir'in "Çözümler kolay değil, aksine zor" ifadesi, mevduat sahipleri ile bankalar arasındaki 70 milyar doları aşan finansal açığın kapatılmasının ne kadar sancılı olacağını kanıtlıyor.
Mali Düzenleme Yasası Vatandaşı Nasıl Etkileyecek?
Lübnan hükümeti tarafından onaylanan Mali Düzenleme ve Mevduat Geri Kazanım Yasası, bankalarda parası bloke edilen binlerce vatandaş için hayati önem taşıyor. Bu yasa, devlet, merkez bankası ve ticari bankalar arasındaki kayıp paylaşımını yasal bir zemine oturtmayı amaçlıyor. Eğer IMF programı devreye girerse, yıllardır paralarına erişemeyen mevduat sahiplerine kademeli bir ödeme planı sunulması öngörülüyor.
Söz konusu reform paketi, bankacılık sektöründe köklü bir temizlik yapılmasını ve şeffaflığın artırılmasını şart koşuyor. Vatandaşlar için bu durum, yerel paranın istikrara kavuşması ve temel gıda maddelerindeki hiperenflasyonun dizginlenmesi anlamına geliyor. Ancak uzmanlar, vergi artışları ve kemer sıkma politikalarının kısa vadede düşük gelirli kesim üzerinde ek baskı oluşturabileceği konusunda uyarıyor.
Lübnan'ın Finansal Çöküşünün Tarihsel Arka Planı
Lübnan'ın finansal sistemi, uzun yıllar boyunca yüksek faiz oranlarıyla çekilen mevduatların devlet borçlarını finanse etmek için kullanıldığı bir model üzerine kuruluydu. Bu yapı, 2019'da sermaye akışının durmasıyla bir saadet zinciri gibi çöktü. IMF ile 2022 yılında yapılan ön anlaşma, Lübnan'ın yolsuzlukla mücadele ve bankacılık sırrı yasalarında değişiklik yapması şartına bağlanmıştı. Eski Başbakan Necib Mikati daha önce yaptığı bir açıklamada, IMF yardımı olmadan Lübnan'ın ekonomik olarak hayatta kalmasının imkansız olduğunu ifade ederek bu sürecin kaçınılmazlığını dile getirmişti.
